Het keuren van Arbeidsmiddelen wordt specifiek omschreven in het Arbeidsomstandighedenbesluit. Voor hijsinstallaties geldt Artikel 7.4a punt 3, 4, 5 en 6.
Voor het keuren van hijskranen wordt verder in de Warenwetbesluit machines artikel 6d onderscheidt gemaakt in 2 groepen hijsinstallaties. Enerzijds zijn er de torenkranen en mobiele kranen die behoren tot een bij ministeriële regeling omschreven categorie. Deze kranen moeten door een officiële aangewezen instelling na verloop van ten hoogste vierentwintig maanden gekeurd worden.
Voor overige hijskranen geldt een keuringstermijn van ten minste eenmaal per 12 maanden. Deze keuring wordt volgens datzelfde artikel uitgevoerd door een deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling.
Daarnaast moeten ook de losse hijsmiddelen, of hijs- en hefgereedschappen jaarlijks gekeurd worden. Deze verplichting staat omschreven in het Arbeidsomstandighedenbesluit Artikel 7.20 punt 6; Hijs- en hefgereedschap wordt ten minste eenmaal per jaar door een deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling op zijn goede staat onderzocht waarbij het zo nodig wordt beproefd. Deze persoon of instelling beschikt over de daarvoor benodigde uitrusting.
Wanneer moet je je hijsinstallatie laten keuren?
In veel industriële omgevingen vormt een hijsinstallatie een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijkse werk. Zolang lasten gecontroleerd bewegen en processen blijven doorlopen, lijkt alles in orde. Toch schuilt juist daarin een risico. Slijtage, vermoeiing en veranderende belasting bouwen zich vaak ongemerkt op. Pas wanneer een installatie hapert of stilvalt, wordt duidelijk hoe cruciaal preventieve controle is. Het is Arbo wettelijk verplicht om periodiek de arbeidsmiddelen te laten controleren door kundig personeel. (AOB, 7.4-3 & AOB 7.4) Ook opgenomen in het stuk Regelgeving (André).
Het tijdig laten keuren van hijsinstallaties is daarom geen administratieve verplichting, maar een fundamenteel onderdeel van veilig en betrouwbaar werken. In deze gids, gebaseerd op DEMAG-techniek en de praktijkervaring van van den Berg Transporttechniek, leggen we uit wanneer keuring noodzakelijk is, wat er wordt beoordeeld en waarom dit direct samenhangt met veiligheid, uptime en levensduur.
Wat betekent het keuren van een hijsinstallatie?
Een keuring is een technische beoordeling waarbij wordt vastgesteld of een hijsinstallatie veilig kan worden gebruikt. Daarbij gaat het niet alleen om zichtbare schade, maar juist om de functionele staat van het complete systeem. Hijsinstallaties bestaan uit meerdere samenwerkende onderdelen, die elkaar beïnvloeden in belasting en gedrag.
Tijdens een keuring wordt gekeken naar de samenhang tussen mechanica, aandrijving en besturing. Alleen wanneer deze balans klopt, kan een installatie veilig en voorspelbaar functioneren.
Wanneer is keuring noodzakelijk of verplicht?
In de praktijk zijn er meerdere momenten waarop een keuring vereist of sterk aanbevolen is. Niet omdat regels dit opleggen, maar omdat het risico zonder controle toeneemt.
Keuring is aan de orde bij:
- Eerste ingebruikname van een nieuwe installatie
- Periodiek gebruik binnen een industriële omgeving
- Intensieve of continue belasting
- Gebruik in zware of vervuilde omstandigheden
- Na aanpassing, reparatie of incident
- Twijfel over de technische staat
- Verplaatsing van de installatie (AOB, 7.4-4)
Binnen Nederland speelt de BMWT een belangrijke rol bij het keuren van werkmateriaal.
BMWT is de brancheorganisatie van importeurs en leveranciers van bouwmachines, magazijninrichtingen, wegenbouwmachines en transportmaterieel. Met BMWT-Keur wordt de kwaliteit van periodieke veiligheidskeuringen op werkmaterieel geborgd. Zo worden jaarlijks meer dan 375.000 machines onder BMWT-Keur gekeurd.
- De keuring gebeurt objectief en deskundig;
- De keuringen worden steekproefsgewijs gecontroleerd;
- BMWT-Keur gecertificeerde bedrijven krijgen jaarlijks een audit van DNV.
BMWT-keur geeft ook invulling aan de keuring van takels, kranen en hijs- en hefgereedschappen.
Waarom is periodiek keuren meer dan een formaliteit?
Veel technische afwijkingen ontstaan geleidelijk. Denk aan slijtage van lagers, verminderde remwerking of veranderde belasting door proceswijzigingen. Zonder periodieke controle blijven deze ontwikkelingen vaak onopgemerkt.
Regelmatig hijswerktuigen en hijsmiddelen keuren zorgt ervoor dat risico’s vroegtijdig worden gesignaleerd. Dit voorkomt niet alleen onveilige situaties, maar ook onverwachte stilstand en kostbare reparaties.
Als u uw hijswerktuigen en hijsmiddelen door een BMWT-keurbedrijf laat keuren:
- Voldoet u als werkgever aan de Arbowet;
- Wordt het werkmaterieel deskundig gekeurd;
- Is de keuring te combineren met onderhoud, zodat onnodige stilstand wordt voorkomen.
Wat wordt er tijdens een keuring beoordeeld?
Een keuring richt zich op het totale hijssysteem. Afhankelijk van type en toepassing worden onder andere gecontroleerd:
- Hijsmechanisme en lastopname (overlastbeveiliging)
- Aandrijving en mechanische overbrenging
- Remmen en beveiligingen
- Elektrische installatie en besturing
- Slijtage, speling en bevestigingen
- Documentatie, certificaten en identificatie
Bij zwaardere toepassingen kunnen aanvullende proeflasten hijswerktuigen worden uitgevoerd. Hiermee wordt gecontroleerd of de installatie ook onder maximale belasting veilig functioneert. (AOB, 7.4-3)
Verschillende hijswerktuigen, verschillende aandachtspunten
Niet elke installatie wordt op dezelfde manier belast. Het type hijswerktuig speelt een grote rol in de wijze van keuren en inspecteren. Een kettingtakel wordt vaak ingezet voor repetitieve, nauwkeurige hijsbewegingen in montage- of werkplaatsomgevingen. Hier ligt de nadruk op slijtage van ketting, remmen en besturing.
Bij een staaldraadtakel zijn hijshoogte, kabelconditie en trommelgedrag kritische factoren. Door hogere belastingen en langere cycli vraagt dit type installatie om extra aandacht tijdens inspectie en keuring.
Dagelijkse controle versus periodieke keuring
Het is belangrijk onderscheid te maken tussen dagelijkse gebruikerscontroles en formele keuringen. Dagelijkse controles zijn bedoeld om direct zichtbare afwijkingen op te merken. Periodieke keuringen gaan dieper en beoordelen ook interne en minder zichtbare onderdelen.
Samen zorgen zij voor:
- Een hogere veiligheid op de werkvloer
- Meer voorspelbaarheid in onderhoud
- Minder ongeplande stilstand
- Een langere levensduur van installaties
Praktijkcases: wat leert de ervaring?
Case 1 Slijtage zonder zichtbare signalen
In een productieomgeving functioneerde een installatie ogenschijnlijk probleemloos. Tijdens een periodieke keuring werd echter interne slijtage vastgesteld. Tijdige interventie werd uitval voorkomen tijdens piekproductie.
Case 2 Proceswijziging met gevolgen
Na een wijziging in het productieproces nam de belasting toe. Zonder herkeuring bleef dit onopgemerkt. De inspectie bracht aan het licht dat de installatie structureel zwaarder werd belast dan oorspronkelijk bedoeld.
Case 3 Oudere installatie, nieuwe eisen
Een bestaande installatie was technisch nog in orde, maar voldeed niet meer aan actuele veiligheidsverwachtingen. De keuring gaf inzicht in gerichte modernisering, zonder volledige vervanging.
Case 4 Van incidenteel gebruik naar productiegebruik
Een hijsinstallatie werd oorspronkelijk ingezet voor incidentele handelingen, zoals onderhoudswerkzaamheden en sporadische interne verplaatsingen. De installatie was hier ook op geselecteerd en geclassificeerd, met een relatief lage gebruiksintensiteit.
In de loop der tijd veranderde het productieproces. De hijsinstallatie werd steeds vaker ingezet als vast onderdeel van het productieproces, met meerdere hijsbewegingen per uur en langere dagelijkse inzet. Hoewel de installatie technisch bleef functioneren, was de belasting inmiddels structureel veranderd.
Tijdens een periodieke keuring kwam aan het licht dat de oorspronkelijke classificatie niet meer aansloot bij het actuele gebruik. De belasting en cycli lagen hoger dan waarvoor de installatie was ontworpen, wat gevolgen had voor slijtage, vermoeiing en veiligheidsmarges. Door deze herkeuring werd tijdig duidelijk dat aanpassing of herclassificatie nodig was om veilig productiegebruik te blijven garanderen.
De rol van DEMAG en van den Berg transporttechniek
DEMAG ontwikkelt hijs- en aandrijftechniek met veiligheid en duurzaamheid als uitgangspunt. Van den Berg transporttechniek begeleidt gebruikers bij inspectie, keuring en beoordeling gedurende de volledige levenscyclus van een installatie.
Dat betekent:
- Technisch inzicht
- Praktisch advies
- Ondersteuning bij keuring en certificering
- Borging van veiligheid en continuïteit
Conclusie
Door periodiek te controleren en tijdig bij te sturen, voorkom je risico’s en onverwachte stilstand. Wil je weten hoe jouw installatie ervoor staat of wanneer een keuring noodzakelijk is? Dan is het verstandig dit samen met een specialist te beoordelen. Van den Berg Transporttechniek denkt mee vanuit techniek en toepassing.
Veelgestelde vragen
Wanneer moet een hijsinstallatie gekeurd worden?
Bij ingebruikname, periodiek gebruik, verplaatsing van installatie, na aanpassingen of bij twijfel over de technische staat.
Wat is het verschil tussen inspectie en keuring?
Zowel inspectie als keuring is zijn formele beoordeling, echter is inspectie visueel en keuring fysiek nalopen.
Worden alle hijswerktuigen gelijk beoordeeld?
Nee, de aanpak verschilt per type en toepassing.
Wie kan hierbij ondersteunen?
Specialisten zoals van den Berg Transporttechniek combineren praktijkervaring met DEMAG-techniek.
